Dom Kultury

Z kart historii Domu Kultury w Sokółce.

Karty historii Domu Kultury w Sokółce zapoczątkowali w latach pięćdziesiątych społecznicy- tacy ludzie jak nieżyjący już panowie Marian Kozakiewicz i Witold Kulikowski, dziełem, których były znakomite chóry czterogłosowe oraz p. Antoni Koniczek prowadzący zespół teatralny. Patronowały zespołom różne organizacje a same zespoły stanowiły niebywałą atrakcję i chlubę Sokółki i okolic. Jednocześnie rozsławiały nasze miasto na ogólnopolskich przeglądach i konkursach zdobywając laury. Członkowie zespołów odnaleźli w nich "swój sposób na życie"- jak to sami określają. Mieliśmy wówczas do czynienia ze szczególnie cennym społecznie zjawiskiem polegającym na aktywnym uczestnictwie w kulturze będącym jednocześnie formą pracy społecznej na rzecz własnego środowiska.

W tej to atmosferze w wyniku działalności miejscowej rady narodowej na bazie istniejącego społecznie od czasów wyzwolenia DOMU LUDOWEGO- utworzono w r. 1956 POWIATOWY DOM KULTURY przeznaczając na ten cel budynek usytuowany przy ul. Grodzieńskiej 1. baza lokalowa PDK to: sala widowiskowa ze scena i dwoma pokojami zaplecza oraz Klubu i kancelarią na I piętrze. Kadrę PDK tworzyły 3 etaty- pierwszym kierownikiem była p. Janina Wójcik, zaś instruktorami Romuald Murmyło- były członek Zespołu Pieśni i Tańca "Skolimów" oraz Tadeusz Giedrojć. Klub, z doskonałą kawą prowadziła od 1959r. p. Emilia Urban- osoba pełna kultury osobistej, ciepła i taktu- pracująca nieprzerwanie aż do chwili odejścia na emeryturę w r. 1981.

Lata 1956- 62 zapisały się znacznym ożywieniem działalności kulturalnej w środowisku. Od r. 1958 kierownictwo przejmuje Romuald Murmyło. Przy PDK utworzono zespoły: muzyczny, taneczny, teatralny oraz rytmiki dla dzieci. Najbardziej znanym i lubianym w środowisku był zespół muzyczny prowadzony pod kierunkiem muzyka- p. Hipolita Łęczyckiego.

Zespoły przechodziły różne koleje- powstawały, zanikały, potem znów się odradzały- w innej zmienionej formie, jednak główny nurt pracy k- w związany był z działalnością i upowszechnianiem dorobku w środowisku.

W latach 1963- 67 kierownictwo PDK zmienia się kilkakrotnie- kolejno kierownikami byli: p. Franciszek Makświej, p. Agata Baryłka i p. Mieczysław Mazur, co niewątpliwie nie wpływa na utrzymywanie się zespołów. Korzyścią natomiast było przygotowanie zawodowe i osobiste zainteresowanie kierowników, w związku, z czym powstawały nowe zespoły nieznane do tej pory, takie jak: fotograficzny, estradowy, plastyczny.

Placówka nawiązuje szersze kontakty z instytucjami zawodowymi profesjonalnie upowszechniającymi kulturę i sztukę. Organizowane są, więc koncerty Orkiestry Symfonicznej z B- stoku, spektakle Teatru Dramatycznego im. Al. Węgierki, występy Estrady Warszawskiej. Imprezy odbywają, się przy pełnych kompletach- dwóch trzecich (sala liczy ok. 200 miejsc). Zapotrzebowanie społeczeństwa na tego typu imprezy jest wielkie, publiczność sokólska ogląda na scenie sławnych artystów- świadczą o tym zapisy w kronikach. Osobne miejsce w działalności PDK stanowią wystawy sztuki ludowej a przede wszystkim tkanin dwuosnowowych organizowane przy pomocy Muzeum Okręgowego w Białymstoku. Zaczyna, więc być realizowany wyższy etap uczestnictwa w kulturze- poprzez kontakt ludzi ze sztuką profesjonalna- głęboko przeżywaną i polegającą na właściwym wyborze- poprzez kultywowanie tradycji regionalnych wydobywając z nich i upowszechniając aktualnie cenne wartości.

Od r. 1968 kierownictwo przejmuje nieżyjąca już, ciągle wspominana, Irena Wojciechowska- postać związana z PDK prawie od chwili jego powstania a kierująca placówką 9 lat do 1975r. była ona człowiekiem niezwykle skromnym, silnie związanym ze środowiskiem, z którego pochodziła, potrafiła doskonale zjednywać dla PDK długoletnich i oddanych pracowników oraz wielu stałych bywalców. Posiadała duży zmysł organizacyjny, z jej to inicjatywy poszerzono bazę Domu Kultury o pomieszczenie dobudowane później zajmowane do tej pory przez Rejon Dróg Publicznych. Po wykonaniu remontu tychże pomieszczeń utworzono pracownie socjalistyczne, dział pracy terenowej, oraz w r. 1981 Społeczne Ognisko Muzyczne z początkową liczbą 30 uczniów- w chwili obecnej liczącej ponad 100. Czas zweryfikował tę decyzję- wielu absolwentów Ogniska kontynuuje naukę w szkołach muzycznych, inni uczą muzyki w szkołach lub w obecnie działającym Ognisku, które w środowisku istnieje nieprzerwanie od lat 15.

Ponadto do tradycji zaczynają już należeć duże imprezy typu: powiatowe eliminacje konkursów recytatorskich, piosenek polskich i radzieckich, przeglądy pracy zespołów, koncerty i popisy prymusów Ogniska Muzycznego. Przy pomocy instruktorów- specjalistów Wojewódzkiego Domu Kultury w B- stoku organizowane są cykle imprez "Wędrówki Egzotyczne", "Kolorowe Spotkania", "Ludziom pracy z dedykacją", " Pożegnanie z filmem" itp. łączące kilka elementów- wystawa, spotkanie, przeźrocza lub film, strofy poezji. Imprezy te cieszą się dużą popularnością i frekwencją.

Jednocześnie na Ziemi Sokólskiej pojawia się nowa postać- Macieja Konopackiego, który próbuje zainteresować społeczeństwo i władze problematyką tatarszczyzny- charakterystyczną dla naszego terenu a nie odkryta do tej pory kartą historii. Na ręce tego człowieka już jako pracownika PDK, spływają dary pamiątek tatarskich- w przyszłości cenne eksponaty do Muzeum Społecznego.

W r. 1975 w wyniku reformy administracyjnej kraju PDK zostaje wraz z powiatem zlikwidowany i w jego miejsce powołany Sokólski Ośrodek Kultury z dyrektorem p. Walentyną Siniakowicz. Ośrodek Kultury przechodzi w swej historii bardzo trudny okres- śmierć dotychczasowego kierownika I. Wojciechowskiej, zmiany administracyjne, statutowe, organizacyjne oraz rozpoczynający się remont kapitalny zakrojony na dużą skalę z modernizacją pomieszczeń obliczony na 2 lata- w rzeczywistości trwał lat 5. W międzyczasie placówka korzysta z pomieszczeń zastępczych, zawieszona zostaje działalność środowiskowa w zespołach artystycznych, natomiast zaczynają być podejmowane akcje na szersza skalę. W r. 1976 zorganizowana zostaje pierwsza impreza z cyklu "Orient Sokólski- prawda i legenda", w budynku w GS- ie otwarta ekspozycja tatarianów. Sokółka staje się miejscem spotkań ludzi zainteresowanych ta problematyką z całego kraju. Rok 1977 to niwa bardzo wartościowa impreza dla naszej placówki- Plener Graficzny, uczestnikami, którego było 10 artystów grafików okręgu warszawskiego, którzy w wyniku swego pobytu w Sokółce pozostawili ponad 30 prac o tematyce regionalnej, związanej ze specyfika naszych ziem. Na zakończenie pleneru SOK zorganizował wystawę oraz pierwszą w dziejach aukcję dzieł sztuki dla miejscowego społeczeństwa a ponad 20 grafik twórcy ofiarowali na poczet zbiorów przyszłego Muzeum Społecznego.

Inne ważniejsze imprezy z tamtych lat to: zainicjowanie obchodów "Dni Sokółki", Dekady Kultury Wsi, jarmarków ludowych oraz turniejów zakładów pracy, organizowanych w formie dużych imprez plenerowych na miejscowym stadionie będących dla środowiska dużymi wydarzeniami kulturalnymi.

Ostatni dyrektor placówki p. Elżbieta Ceglarska przejmuje S.O.K. w r. 1979 w trakcie trwania remontu. Oficjalnie przekazany zostaje dodatkowy budynek dla potrzeb Ośrodka uzyskany po byłych biurach GS-u a przeznaczony na zlokalizowanie przyszłego muzeum Społecznego. Gromadzi się, więc za sprawą instruktora Celiny Łuckiewicz do Działu Etnograficznego eksponaty sztuki ludowej b. powiatu sokólskiego.

Rok 1979 zapisał się kolejną imprezą z cyklu "Orient Sokólski" i trwałą pamiątką w postaci otwarcia na białostocczyźnie nowego szlaku turystycznego wiodącego z B- stoku do Sokółki a stąd do meczetów w Bohonikach i Kruszynianach. Był to tzw. "Szlak tatarski" a otwarcie nastąpiło z racji obchodów 300lecia osadnictwa tatarskiego na ziemiach polskich. Muzeum Okręgowe przekazuje ekspozycje "tatarianów" stanowiące w Muzeum osobny dział.

Kolejny rok zaznaczył się w pamięci pracowników i miejscowego społeczeństwa imprezą pod hasłem: "Kiedy wszystko było pierwsze". W Sokółce na imprezę zaproszono ludzi, którzy tworzyli "podwaliny kultury"- byli to: dawni chórzyści i członkowie zespołu teatralnego z panami Koniczkiem i Kulikowskim na czele, a impreza żyje we wspomnieniach obecnych na niej do dnia dzisiejszego.

Rok 1981 to oficjalne zakończenie remontu S.O.K. i oddanie do użytku placówki estetycznie urządzonej z kwalifikowaną kadrą, która ma szanse na dalszą rozbudowę i poprawę bazy lokalowej po przejęciu dalszych pomieszczeń po byłych sklepach przeznaczonych dla potrzeb kultury.

Po roku 1982 zlokalizowano w Sokółce Wojewódzką Inaugurację roku k- o połączoną z wizytą Ministra Kultury i Sztuki prof. Kazimierza Żygulskiego, zaś w latach następnych poszerzono Muzeum Społeczne o nowe działy: izbę pamięci braci Lewoniewskich związanych rodzinnie z naszym miastem oraz dział historyczny.

Danuta Łotowska